چگونگی سطوح سوالات
ساعت ۱٠:٠۸ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳۸٩/٩/۱۳   کلمات کلیدی: طرح سوال

باسمه تعالی

نظر به اهمیت ارزشیابی در فرآیند آموزش، و سوالاتی که در ارتباط با فرم ارزیابی سوالات، در مورد سطوح دانش، درک و فهم و ... برای همکاران مطرح است بر آن شدیم در این بحث به برخی از سطوح ارزشیابی، اشاره ای هر چند مختصر داشته باشیم.

 در ابتدا باید گفت طبق طبقه بندی «بلوم»، هر یادگیری یا تغییر رفتاری را که در نظر بگیریم سه حیطه ی شناختی، روانی _ حرکتی و حیطه ی عاطفی دارد.

1-    حیطه ی شناختی : شامل رفتارها و یادگیری های مرتبط با تواناییهای ذهنی و عقلی است. مثل حل مسئله

2-    حیطه یا جنبه ی عاطفی: اینجا منظور رفتارهایی است که شامل رفتارهای مرتبط با احساسات و عواطف، باورها، عقاید مذهبی و از این قبیل است. مثل احترام به حقوق دیگران.

3-    حیطه ی روانی _ حرکتی شامل رفتارهای مرتبط با تواناییهای جسمی و مهارتهای عملی و حرکتی مثل رشته های مختلف ورزشی و ...

حیطه ی شناختی در آموزش و پرورش بیشتر مورد توجه است به دلیل این که ابزارهای اندازه گیری موجود تنها قادر به سنجش همین تواناییهای این حیطه است.

حیطه ی شناختی 6 سطح دارد که از ساده به مشکل عبارتند از:

1-    دانش(حفظیات) 2- درک و فهم 3- کاربرد 4- تجزیه و تحلیل  5- ترکیب 6- ارزیابی یا قضاوت

در این شش مورد ارتباط متوالی برقرار است و حالت پیش نیازی دارد.

·        در سطح دانش : فراگیر باید بتواند آنچه را قبلا به خاطر سپرده به خاطر آورد و عینا بازگو نماید.

نام می برد، می نویسد، می گوید، بازگو می کند، نام گذاری می کند، مشخص می کند.

·        در سطح درک و فهم منظور این است که فراگیر بتواند آنچه را که فرا گرفته به زبان ساده ی خودش بیان کند.

مثال می زند، شرح می دهد، استنباط می کند، خلاصه می کند، تغییر می دهد، تفسیر می کند، دلیل می آورد.

·        در سطح کاربرد فراگیر باید بتواند آنچه را یاد گرفته در شرایط واقعی زندگی مورد استفاده قرار دهد.

انجام می دهد، عمل می کند، محاسبه می کند.

·                تجزیه: منظور این است که فراگیر بتواند اجزاء و عناصر تشکیل دهنده ی یک مطلب، یک پدیده، یک شیء، یک طرح و ... از هم مجزا کرده روابط بین آنها را مشخص کرده و ارتباط هر یک از اجزاء را با کل مشخص کند.

مجزا می کند، تجزیه می کند، تحلیل می کند، مقایسه می کند.

·        ترکیب، عکس حالت تجزیه است یعنی فراگیر بتواند اجزا و عناصر را به طرز نو و جدید تر در کنار هم گذاشته یا با هم ادغام کند و یک طرح ، مطلب و برنامه ی جدید بسازد. این سطح، همراه خلاقیت است.

انشا می نویسد، طراحی می کند، جمله می سازد، راه حل جدید ارایه می د هد، مقاله می نویسد.

·        عالی ترین و پیچیده ترین سطح یادگیری، ارزشیابی یا قضاوت است.

·        در این سطح فراگیر باید بتواند درباره ی آنچه که فراگرفته با توجه به ملاکهای مشخصی به قضاوت و داوری آگاهانه بپردازد. مثلا ویژگیهای یک شعر خوب را به فراگیر بگوییم و بعد یک شعر بدهیم و بپرسیم خوب است یا نه و دلیلش را بخواهیم.                                           دهقان نژاد گروه جغرافیا منطقه جی آبانماه 89