هفتاد اصل فنی در طراحی سوالات امتحانی
ساعت ۸:۱۱ ‎ق.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩٠/٧/٢٧   کلمات کلیدی:

هفتاد اصل فنی در طراحی سوالات امتحانی

 1- در طراحی سوال ویژگی های دانش آموزان از قبیل سطح سنی ، توانایی ها و استعدادها، پایه تحصیلی و ..... در نظر گرفته شود .

2- در طراحی سوالات امتحان شرایط عمومی دانش آموزان، امکانات ، منابع ، تجهیزات ، نیروی انسانی و... مد نظر قرار گیرد .

3- طراحی سوالات بر اساس بارم بندی و بودجه بندی کتاب درسی صورت پذیرد .

4- اهداف آموزشی امتحان مشخص گردد .

5-  جدول مشخصات آزمون با توجه به موارد زیر تهیه شود :

1/5- درج اهداف و محتوا در جدول

2/5- درج طبقات حیطه شناختی در جدول

3/5- مشخص نمودن انواع سوالات آزمون

4/5-مشخص نمودن تعداد سوالات امتحان

      6- سوالات امتحانی باید میزان تحقق اهداف آموزشی را ارزیابی کند .

       7- صورت سوال و مساله روشن، واضح و شیوا باشد .

      8- سوال مختصر ،ساده و سلیس نوشته شود .

      9- سوال طوری تهیه شود که به طور مستقیم به هدف مورد اندازه گیری مربوط باشد .

      10- سوال باید موضوع مهمی را مورد سنجش قرار دهد .

      11- زمان مناسب پاسخگویی به هر سوال با توجه به قدرت متوسط دانش آموزان محاسبه و قید شود .

      12- سوالات از نظر آیین نگارش و رسم الخط واضح و مشخص باشد و در آن علائم دستوری و نقطه            گذاری دقیقا رعایت گردد .

      13- سوال و جواب از نظر علمی ، آیین نگارش ، زمان پاسخ گویی ، بارم بازبینی شود تا  خطا به حداقل برسد .

      14- در  سوال هایی که هدف آن ارزشیابی میزان فهم دانش آموزان است و نه دقت محاسباتی ، از اعداد ساده استفاده شود .

      15- پاسخ ( راهنمای تصحیح ) هر سوال به طور دقیق و کامل به همراه ریز نمرات متعلقه نوشته شود و از ارجاع به صفحات کتاب خودداری  شود .

      16- حتی الامکان  توضیحات ضروری در متن سوال آورده شود و در داخل پرانتز درج نگردد .

      17- متن سوال برای همه دانش آموزان یک مفهوم را القا کند تا همه بتوانند پاسخ مشخصی ارائه کنند .

      18- انتظار خود را از دانش آموزان مشخص نموده و در صورت لزوم واحد مقیاس ، میزان دقت مورد انتظار در پاسخ گویی بیان شود .

      19- در صورتی که مساله ای ، راه حل های مختلف داشته باشد ، بایستی بدان اشاره و موضوع در راهنمایی تصحیح نوشته شود .

      20- حتی الامکان از به کاربردن کلمات منفی در متن سوال خودداری شود و در صورت ضرورت ، کلمات منفی مشخص گردند .

      21- از به کاربردن کلمات منفی در منفی پرهیز شود .

      22- در طراحی سوال سطوح مختلف ارزشیابی (آسان،متوسط بالا، متوسط پایین ، دشوار)مد نظر قرار گیرد .

            1/22- سوالی دشوار محسوب می گردد که تا 25 درصد دانش آموزان بتوانند دبه آن پاسخ صحیح

            بدهند.

            2/22- سوالی متوسط بالا محسوب می گردد که از 25 تا 50 درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ

            صحیح بدهند .

            3/22- سوالی متوسط پایین محسوب می گردد که از 50 تا 70 درصد دانش آموزان بتوانند به آن

            پاسخ صحیح بدهند .

            4-22- سوالی آسان محسوب می گردد که بیش از 75 درصد دانش آموزان بتوانند به آن پاسخ

            صحیح بدهند .

      23- طراحی سوالات بایستی با توجه به ماهیت هر درس انجام گیرد .

      24- حتی الامکان از اصطلاحات،مفاهیم و علائم به کاربرده شده در کتاب استفاده شود .

      25- نمره هر سوال متناسب پاسخ درست آن سوال باشد .

      26- نمره هر سوال با توجه به موارد ذیل در نظر گرفته شود:

            1/26- ارزش نمره ای هر سوال کمتر از 25/0 نباشد .

           

            2/26- در مواردی که سوال دارای چند پرسش است ، نباید ارزش نمره ای هر قسمت کمتر از

            25/0 تعیین شود .

            3/26- هنگام ارزش گذاری سوالات توجه کافی معمول گردد تا نمره هر سوال قابل قسمت به تعداد

            پاسخ های سوال باشد .

            4/26- نمره هر سوال نباید از نمره اختصاص داده شده به آن بخش از نظر بودجه بندی بیشتر باشد .

      27- سوالات بر اساس سطوح یادگیری بلوم طراحی شود به خصوص در بخش حیطه شناختی به طبقات دانش ، درک و فهم ، تجزیه و تحلیل ، ترکیب و ارزشیابی توجه شود به گونه ای که تعداد سوالات در هر یک از سطوح متناسب با اهداف رفتاری و بودجه بندی کتاب درسی باشد .

      28- سوالات بایستی تمام فصول کتاب را به طور منطقی تحت پوشش قرار دهد .

      29- سوالات آزمون باید نمونه کاملی از اهداف آموزشی کتاب درسی باشد .

      30- هنگام به کاربردن واژه هایی مثل بررسی کنید ، مقایسه کنید و.... ملاک پاسخگویی مشخص باشد .

      31- سوالات باید به گونه ای طرح شوند که از نظر علمی بین متخصصین اختلافی نباشد .

      32- بهتر است صورت سوال یا مساله از پاسخ آن طولانی تر نباشد .

      33- در طرح سوال در سطوح بالای حیطه شناختی نباید کلمه به کلمه از روی متن درس نوشته شود .

      34- سوالاتی که دانش آموز برای پاسخگویی به آن به ابزار و وسایل خاصی نیاز دارد باید دقیقا توسط طراح آن درس مشخص گردد .

      35- سوالها مستقل از یکدیگر طرح شوند تا جواب دادن به یک سوال پاسخ به سوال های دیگر کتاب نباشد.

      36- سوالاتی که دارای چند قسمت می باشد ، باید به گونه ای طراحی شوند که اگر دانش آموز نتواند به یکی از قسمت ها پاسخ دهد از پاسخ دادن به بقیه قسمت ها محروم نگردد .

      37- از نوضیحات غیر ضروری و گمراه کننده در متن سوال خودداری شود .

      38- در طراحی سوالات که مبتنی بر عقاید شخصی است ، از دانش آموز خواسته شود تا دلایل و شواهد خود را  برای عقیده یا طرز فکر خود ارائه کند .

      39- در سوالهایی که جواب کوتاه دارند ( بله – خیر) با کلماتی مانند چرا و چگونه تکمیل شوند .

      40- در صورتی که رسیدن تدریجی به یک هدف و یا بخش های یک سوال به یک هدف کلی مربوط باشد ، نسبت به طرح سوالات چند مرحله ای اقدام شود .

      41- عبارتی از سوال ، راهنمای پاسخ صحیح برای همان سوال یا دیگر سوالات نباشد .

      42- حتی الامکان از به کار بردن واژه های چه کسی ، چه وقت ، کجا .و .... خودداری شود و به جای آن از کلماتی نظیر چرا ،چگونه و به چه دلیل استفاده شود .

      43- اگر سوالی برای رسیدن به جواب صحیح، راه حلهای مختلفی داشته باشد در راهنمای تصحیح به آن اشاره شود .

      44- به مشخصات ظاهری سوال ( زیبایی، تراکم سوالها، خط نگارشی ، وضوح نمودارو اعداد ، شکل و .....) توجه شود .

      45- چنانچه از نظر تعداد سوال محدودیت وجود دارد ، از یک مفهوم سوال تکراری داده نشود .

      46- حتی الامکان ترتیب سوالات با توجه به ترکیبی از موارد زیر تنظیم شود :

            1/46- گروه بندی انواع سوالها

            2/46- آسان به دشوار

            3/46- به ترتیب مفاهیم عنوان شده در فصلهای کتاب درسی

            4/46- به ترتیب سطوح حیطه شناختی

      47- در چینش سوالات ،اولین سوال یک سوال ساده باشد .

      48- راهنمایی لازم و دستورالعمل برای جلوگیری پاسخ به سوالات ارائه گردد و با توجه به نوع سوال ، وسایل مورد استفاده ( ماشین حساب ، خط کش و ...) زمان ، محل پاسخ ، نوع قلم مورد استفاده و ... مشخص گردد .

      49- فضای مناسب برای پاسخ لازم پیش بینی شود .

      50- تعداد سوالات کوتاه پاسخ و گسترده پاسخ متناسب باشد .

      51- در طراحی سوالات به واژه ها ، عبارات ،ارقام و مسایل کم اهمیت تاکید نشود بلکه ملاک اصلی هدفهای آموزشی کتاب درسی باشد .

      52- در طرح سوال از به کار بردن جملات طولانی ، کلمات غیر مصطلح و مبهم و ضمایری که مراجع آنها مشخص نیست باید پرهیز شود .

      53- در مواردی که سوال دارای شکل یا پاسخهای کوتاه و متعدد باشد نمره آن سوال نیز به طور مجزا ، جزء به جزء تهیه و تنظیم شود .

      54- سوالات باید از محتوای کتاب درسی طراحی شود و از پاورقی ها،مقدمه، حذفیات، بخشهای مطالعه آزاد سوال طرح نگردد .

      55- در برگه آزمون نمره پاسخ هر سوال به تفکیک در سمت چپ ورقه و مقابل هر سوال در ردیف مربوط قید گردد .

      56- در برگه آزمون ریز نمرات و جمع کل نمره ی آزمون منطبق با قوانین و مقررات باشد .

      57- زمان پاسخ دهی به سوالات آزمون متناسب با قدرت متوسط دانش آموزان تعیین گردد .

      58- اگر سوالات در بیش از یک صفحه تایپ شده باشد ، اولا صفحات شماره گذلری شده و ثانیا در پایان صفحه عبارت (( بقیه در صفحه .... )) درج گردد .

      59- سوالات دارای اعتبار باشند یعنی سوالات رفتار و خصیصه معینی را که آزمون به منظور اندازه گیری آن ساخته شده است را اندازه بگیرد .

      60- در سوالهای کامل کردنی که برای ارزشیابی پیشرفت تحصیلی به کار می روند ، تعداد زیاد جای خالی منظور نشود .

      61- جای خالی سوالهای کامل کردنی تا آنجا که ممکن است در قسمت پایانی سوال قرار گیرد .

      62- در صورت امکان مسایل پیچیده و چند مرحله ای به تعدادی مساله یک مرحله ای ساده تقسیم شود .

      63- از کاربرد کلماتی چون ، همه ،بعضی وقتها ، غالبا و هرگز در سوالات صحیح و غلط خودداری شود .

      64- در سوالهای صحیح و غلط سعی شود طول سوالهای صحیح و طول سوالهای غلط هم اندازه باشد .

      65- در طرح سوالات جور کردنی فهرست پاسخ ها باید به طور منطقی مرتب شوند .

      66- در طرح سوالات چند گزینه ای ، طول گزینه درست باید در سوالات مختلف تغییر کند .

      67- سوالات آزمون باید به زبانی نوشته شود که در حد درک و فهم دانش آموزان باشد .

      68- از دادن سوالهای انتخابی خودداری شود .

      69- اگر سوالهای آزمون نیاز به تفکر ، جدول بندی و ترسیم داشته باشند برای امتحان وقت اضافه در نظر گرفته شود .

      70- تعداد سوالات یک آزمون را با توجه به جمیع شرایط دانش آموزان ، محتوای کتاب ، آب و هوا، تجهیزات و امکانات و .... تعیین گردد .

سایت کارشناسی سنجش و ارزشیابی آموزش و پرورش ناحیه 3 اصفهان


 
طراحی سوال چگونه باید باشد؟
ساعت ۱٠:٤٧ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳٩٠/٧/٢۳   کلمات کلیدی:

چگونگی ارزشیابی از نمونه سوالات امتحانات داخلی

ارزشیابی به عنوان بخش جدایی ناپذیر فرایند آموزش و پرورش به شمار می‌رود بنابراین تنها به امتحانات پایانی اعم از پایان سال، نیمسال تحصیلی محدود نمی‌شود بلکه برای مقاصد مختلف، به صورت‌های گوناگون و به طور مستمر همراه با آموزش و پرورش دانش‌آموزان انجام می‌گیرد.

چنانچه ارزشیابی بر اساس اصول و موازین علمی صورت گیرد آن را می‌توان مهم‌ترین رکن آموزش و پرورش و موثرترین عامل برای بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان در جهت تعلیم و تربیت به شمار آورد.

فرم زیر موارد مورد نظر برای ارزشیابی نمونه سوالات امتحانات داخلی می باشد .  بدیهی است که در نظر گرفتن این موارد می تواند در طرح سوالات کاربردی و نحوه صحیح ارزیابی از سوالات راهنمای شما باشد .

جدول الف ) مشخصات علمی سوال

 

ردیف

هر یک از موارد زیر تا چه حد رعایت شده؟

تذکرات

1

هر سوال یک هدف آموزشی را مورد سنجش قرار می دهد

 

2

مجموعه سوالات تمام مباحث و مطالب اساسی و پایه کتاب را شامل می شود

اهداف مهم کتاب در کل آزمون مورد توجه بوده است

3

به تمام سطوح حیطه شناختی توجه شده ( دانش ، درک و فهم و ...)

دانش (به خاطر سپاری – یادآوری و باز شناسی – جنبه حفظی- تعریفها )_ درک و فهم (توانایی پی بردن به مفهوم مطالب و بیان مطلب با جملات شخصی- درک معنی ترجمه(برگردان)- تفسیر- برون یابی(تعمیم دادن و پیش بینی نتایجی خاص)_ کاربرد(حل مسأله – بکار بردن اصول علمی و نتایج قبلی – یادآوری تعمیمها و اصول مناسب و ربط دادن با مفاهیم و مسائل جدید)_ تجزیه و تحلیل (شکستن مطلب به اجزای تشکیل دهنده و یافتن روابط بین اجزا و نحوۀ سازمان یافتن آنها )_ ترکیب(درهم آمیختن دوبارۀ قسمتهایی از تجارب گذشته با مطالب جدید و باز سازی آن به صورت یک کل تازه و منسجم – بروز خلاقیت)

_ ارزشیابی(ارزشیابی و قضاوت – قضاوت درباره امور ، اطلاعات و حتی روشهای روبه رو شدن با مسائل – اخذ تصمیم)

4

مناسب بودن سوال از نظر علمی

 

جدول ب) مشخصات فنی سوال

 

ردیف

هر یک از موارد زیر تا چه حد رعایت شده؟

تذکرات

1

بارم هر سوال با شاخص دشواری ، حجم پاسخ و سطح شناختی مناسب است

 

2

مناسب بودن زمان اختصاص یافته برای پاسخگویی

 

3

سوال انتخاب کردنی طرح نشده

 

4

تناسب میزان دشواری سوال

 

5

مناسب بودن تعداد سوالات

 

جدول ج) ادبیات سوال 

ردیف

هر یک از موارد زیر تا چه حد رعایت شده؟

تذکرات

1

وضوح سوال

الف ) ساده و مختصر بودن سوالات

بدون توضیحات اضافی

ب) موارد منفی مشخص شود

با خط کشیدن زیر آن یا پر رنگ کردن کلمه

ج) سوالات با عبارات دقیق و دور از ابهام باشد

همه دانش آموزان یک برداشت از سوال داشته باشند

 

زیبایی سوال

الف ) خوانا بودن

کیفیت تکثیر _ تایپ نمودن سوالات

ب) رعایت فاصله مناسب بین سوالات

با توجه به میزان پاسخ

ج) مشخص بودن بارم هر سوال در سمت چپ برگه

 

 

سربرگ سوال

الف) دستور العمل برای پاسخگویی

در صورت لزوم

ب) مشخص بودن مدت زمان آزمون و تاریخ

 

ج) مشخصات کلی مدرسه و دانش آموز و نام دبیر

 

 

نگارش سوال

الف) صحیح و مناسب بودن افعال در انتقال صحیح اهداف آموزشی

 

ب) عدم وجود غلط املایی در برگه

 

ج) رعایت نشانه گذاری و رسم الخط صحیح

 

 

ارزشیابی در سطوح مختلف

-سطح دانش     

- سطح درک و فهم

- سطح کاربرد

- سطح تجزیه وتحلیل

- سطح ترکیب

 فصل اول – مقدمه

امروزه بر اثر پیشرفت سریع علوم و تکنولوژی و یافته‌های جدید روانشناسی و تعلیم و تربیت، مفهوم آموزش و پرورش  به کلی دگرگون شده و دامنه آن نیز گسترش یافته است.

نقش تعلیم و تربیت جدید آن است که استعدادها و تواناییهای دانش‌آموزان را شکوفا نموده و آنان را برای شرکت در فعالیتهای سازنده جوامع پویای بشری آماده سازد به نحوی که سعادت واقعی افراد و جوامع تأمین گردد.

نیل به این هدف مستلزم ایجاد تغییرات مطلوب در رفتار دانش‌آموزان است بدین معنی که هر یک از مواد و برنامه‌های آموزشی در نگرشها، علایق، تواناییها و رفتار دانش‌آموزان تغییرات معینی را به وجود آورد.

بر این اساس ارزشیابی، نظارت و کنترل تغییرات رفتاری دانش‌آموزان از جایگاه بسیار خطیر و نقش تعیین کننده‌ای برخوردار است.

ارزشیابی به عنوان بخش جدایی ناپذیر فرایند آموزش و پرورش به شمار می‌رود بنابراین تنها به امتحانات پایانی اعم از پایان سال، ثلث یا نیمسال تحصیلی محدود نمی‌شود بلکه برای مقاصد مختلف، به صورت‌های گوناگون و به طور مستمر همراه با آموزش و پرورش دانش‌آموزان انجام می‌گیرد.

چنانچ ارزشیابی بر اساس اصول و موازین علمی صورت گیرد آن را می‌توان مهم‌ترین رکن آموزش و پرورش و موثرترین عامل برای بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان در جهت تعلیم و تربیت به شمار آورد.

بر این اساس ارزشیابی، نظارت و کنترل تغییرات رفتاری دانش‌آموزان تغییرات رفتاریداش‌آموزان از جایگاه بسیار خطیر و نقش تعیین کننده‌ای برخوردار است.

فصل دوم: کلیات

- امتحان باید تحقق هدف‌های آموزشی را در هر یک از مواد درسی ارزیابی کند.

- سوالات امتحانی باید با محتوای مواد آموزشی سازگار باشد، توانایی و مهارت دانش‌آموزان را در سطوح مختلف هدف‌های تربیتی مورد سنجش قرار دهد و از میان تمامی هدف‌های تربیتی مورد سنجش قرار دهد و از میان تمامی سئوالات ممکن در رابطه با هدف‌های رفتار و محتوای هر درس به گونه‌ای انتخاب شوند که نمونه جامعی از آموخته‌های دانش‌آموزان را مورد سنجش قرار دهند.

-  محتوای امتحان باید متناسب با هدفهایی باشد که امتحان برای آن هدفها انجام گیرد.

-  نوع و چگونگی هر یک از پرسش‌های امتحانی باید متناسب با نوع رفتار مورد اندازه‌گیری باشد.

-  امتحان باید طوری طرح ریزی شود که نتایج آن تا حد امکان به دور از خطای اندازه‌گیری باشد.

فصل سوم: آزمون تشریحی و کاربرد آن

آزمونهای تشریحی یا انشایی به آزمونهایی اطلاق می‌شود که پاسخ سئوالات آنها از یک پاراگراف تا یک انشا یا مقاله‌ی کامل را شامل شود.

- قواعد تهیه سئوالات انشایی (گسترده پاسخ)

1- سوال باید طوری تهیه نمود که به طور مستقیم به هدف مورد اندازه‌گیری مربوط باشد.

2- سوال را باید طوری نوشت که موضوع مهمی را مورد سنجش قرار دهد.

3- صورت سوالهای انشایی باید، هم از نظر آیین نگارش و هم نظر رسم الخط واضح و مشخص باشد.

4- در تهیه سئوالات انشایی، از کاربرد کلمات «چه کسی»، «چه وقت»، «کجا» و...  (کلماتی که حکایت از

اندازه‌گیری امور جزئی و کم اهمیت می‌نماید) باید پرهیز نمود.

5- به پاسخ‌دهندگان حق انتخاب چند سوال از میان تعدادی سوال داده نشود.

6- زمان کافی به پاسخ دهندگان داده شود و حتی‌الامکان برای هر سوال وقت جداگانه‌ای پیشنهاد شود.

7- با نوشتن سوالاتی که به جواب کوتاه نیاز دارند تعداد سوالات افزایش داده شود.

8- سوالات انشایی با واژه‌ها یا عباراتی از این قبیل شروع شود.

«مقایسه کنید»، «دلایل این امر را بنویسید»، « مثالهای اصیل و ابتکاری این موضوع را ذکر کنید»، «چگونگی این امر را توضیح دهید»، «نتایج این رویداد را پیش‌بینی کنید» و...

9- استفاده از سوالات انشایی را باید به هدف‌هایی محدود نمود که با سایر انواع آزمونها به خوبی قابل سنجش نیستند.

10- در سوالاتی که برای سنجش توانایی ارزشیابی آزمون شونده تهیه می‌شوند از موقعیت‌های بدیع تازه استفاده شود.

11- سوالات مربوط به مطالب و عقاید بحث‌انگیز باید از آزمون‌شونده بخواهد تا شواهد لازم برای مستندکردن عقیده

انتخابی خود بیان کند نه این که از او خواسته شود تا صرفاً عقاید شخصی خود را شرح دهد.

تذکر 1- توانایی‌های ذهنی و مهارت‌هایی که با سوالات انشائی (گسترده پاسخ) می‌توان سنجید، کاربرد، تجزیه و  

تحلیل، ترکیب و ارزشیابی می‌باشد.

تذکر 2- از سوالات انشایی (گسترده پاسخ) بهتر است همراه با سایر سوالات در امتحانات پایانی اعم از پایان سال، ثلث یا نیمسال تحصیلی استفاده شود.

قواعد تصحیح سوالات انشایی (گسترده پاسخ)

1- پاسخ هر سوال تنها بر اساس هدفی که در آن گنجانده شده است تصحیح شود.

2- از پاسخهایی که به عنوان نمونه برای پرسش‌ها تهیه شده به عنوان کلید استفاده شود، لیکن از دانش‌آموزان با هر عبارتی که مفاهیم مورد نظر را ارائه نمایند پذیرفته شود.

3- تمام پاسخهای آزمون شوندگان را به یک سوال تصحیح نموده و بعد پاسخهای مربوط به سوال دوم و...، تا آخر به همین ترتیب ادامه یابد.

4- در موقع تصحیح برگه‌های امتحانی از شناسایی نام صاحبان آنها خودداری شود.

5- اگر هر یک از اوراق توسط چند نفر جداگانه نمره داده شود میانگین این نمرات ملاک معتبرتری برای ارزشیابی پاسخها خواهد بود. (معدل‌گیری از نمره‌های چند مصحح بر اعتبار و عینیت ارزشیابی می‌افزاید)

فصل چهارم: آزمونهای محدود پاسخ و کاربرد آنها

دو نوع سوالات محدود پاسخ وجود دارد:

1- وقتی که یک سوال مطرح می‌شود و دانش‌آموزان باید سوال را با استفاده از یک کلمه یا عبارت پاسخ دهند. (پرسشی)

2- وقتی که جمله نیمه کاملی داده می‌شود و دانش‌آموزان باید با قراردادن یک کلمه یا عبارت مناسب، جمله را کامل کنند. (کامل کردنی)

قواعد تهیه سوالات محدود پاسخ

1- سعی شود هر سوال مطلب مهمی را اندازه‌گیری کند.

2- هر سوال پیرامون موضوع مشخصی طرح شود.

3- در مورد جوابهای عددی، واحد مقیاس و میزان دقتی را که در محاسبات باید رعایت نمود مشخص گردد.

4- در سوالات محدود پاسخ کامل کردنی، تنها کلمات و عبارات مهم حذف شود.

5- در سوالات کامل کردنی آزمونهای پیشرفت تحصیلی بیش از یک یا دو جای خالی منظور نشود.

6- جای خالی سوالات کامل کردنی حتی‌المقدور در قسمت آخر سوالات قرار داده شود.

7- در سوالات کامل کردنی از کاربرد اشارات دستوری نامربوط و موارد دیگری که جواب سوال را مشخص کند خودداری شود.

تذکر- توانایی‌های ذهنی و مهارت‌هایی که با سوالات محدود پاسخ می‌توان سنجید، دانش، و درک و فهم می‌باشد و در امتحانات مرحله‌ای (تکوینی) بهتر است استفاده گردد.

 

قواعد تصحیح سوالات محدود پاسخ

1- قبل از تصحیح اوراق، کلید مربوط به هر سوال با نمونه‌ای از پاسخهای امتحان شوندگان مقایسه شود.

2- اگر نظیر املاء، دقت در ساختن جمله و... مورد نظر باشد برای هر یک از عوامل مذکور نمره جداگانه‌ای در نظر گرفته شود.

3- اشتباهات شاگردان تصحیح شود و روش تصحیح اوراق و توضیحات لازم پیرامون هر پاسخ به شاگردان ارائه گردد.

 

فصل پنجم: آزمونهای عینی (چند گزینه‌ای، صحیح، غلط و جور کردنی) و کاربرد آنها

آزمونی است که آزمون شونده برای جواب دادن به سوالات آن نیازی به تهیه پاسخ و نوشتن آن در برگه آزمون ندارد بلکه پاسخ سوال به همراه آن به وسیله سازنده آزمون، تهیه و در اختیار آزمون شونده گذاشته می‌شود و آزمون شونده باید در مورد پاسخهای داده شده تصمیماتی اتخاذ نماید.

این نوع آزمون از آنجا به آزمون عینی معروف شده است که در تصحیح پاسخنامه آن نظر شخصی مصحح دخالتی ندارد و این کار به طور عینی (غیرذهنی) انجام می‌شود.

آزمونهای عینی برای اندازه‌گیری دانش و معلومات، بهترین نوع آزمون هستند عده‌ای از متخصصان اندازه‌گیری و ارزشیابی معتقدند که از سوالات آزمونهای عینی برای ارزشیابی اکثر سطوح یادگیری می‌توان استفاده کرد.

آزمونهای عینی به سه دسته چند گزینه‌ای، صحیح- غلط و جورکردنی تقسیم می‌شود.

قواعد تهیه سوالات چند گزینه‌ای و صحیح – غلط

1- هر سوال طوری نوشته شود که یک موضوع مهم را اندازه بگیرد.

2- بیش از یک مطلب یا مساله در هر سوال گنجانده نشود.

3- سوالات کاملا" روشن و واضح نوشته شود وازعبارات و کلمات قابل فهم آزمون شونده استفاده گردد.

4- از تکرار عبارت یکسان درگزینه‌های متعدد خودداری شود.

5- مطلب مورد سوال به طور کامل در تنه سوال (متن اصلی پرسش) آورده شود.

6- سوال طوری نوشته شود که همه گزینه‌های آن به مطلب واحدی مربوط باشند.

7- سوال باید طوری نوشته شود که پاسخ درست تنها پاسخ درست یا درست‌ترین پاسخ باشد.

8- برای اندازه‌گیری درک و فهم یا توانایی کاربرد اصول و مفاهیم، در آزمون شونده، از مطالب تازه و بدیع استفاده شود.

9- پاسخ‌های انحرافی طوری نوشته شوند که امتحان شوندگان بی‌اطلاع را به خود جلب کنند.

10- پاسخ‌های هر سوال طوری نوشته شود که از نظر دستوری و جمله‌بندی مکمل متن سوال باشند.

11- از بکاربردن اشارات نامربوط دستوری و ضمایری که مرجع آن مشخص نیست خودداری شود.

12- تا حد امکان متن سوال به صورت مثبت نوشته شد و از به کار بردن عبارات منفی خودداری گردد.

13- از نوشتن سوالاتی که در آن متن سوال منفی و پاسخها هم منفی است (منفی مضاعف) احتراز شود.

14- تا حد امکان از کاربرد عباراتی همچون «همه آنچه در بالا گفته شد» یا «هیچ یک از آنچه ر بالا گفته شد» خودداری شود.

15- سئوالات مستقل از یکدیگر نوشته شود، پاسخ یک مسأله نباید شرط لازم برای حل مسأله و یا تهیه سوال بعدی باشد.

16- از طرح سوالات گمراه کننده یا هدایت‌کننده پرهیز شود.

17- در طرح سوالات از دو کلمه متضاد که یکی از آنها بهترین جواب سوال است به عنوان پاسخهای انتخابی استفاده نشود.

18- طول پاسخ درست در سوالات مختلف تغییر داده شود.

19- محل پاسخ درست در میان پاسخ‌های انحرافی بطور تصادفی انتخاب شود.

20- سوالات با عبارات و جملاتی نوشته شود که مناسب سن و سال و قدرت درک و فهم آزمون شوندگان باشد.

21- سوالات آزمون طوری انتخاب شود که پاسخ درست هیچیک از پرسش‌ها از روی متن و یا گزینه‌های پرسش‌های دیگر مستقیماً یا به طور ضمنی استنباط نشود.

تذکر: سوالات صحیح – غلط در واقع نوعی پرسش دو گزینه‌ای است.

قواعد تهیه سوالات جورکردنی

 سوال جورکردنی نیز نوعی سوال چند گزینه‌ای است با این تفاوت که چند سوال در برابر چند پاسخ قرار می‌گیرد و آزمایش شونده باید تعیین کند کدام پاسخ ه کدام سوال مربوط است.

1- تعداد پاسخها باید بیش از سوالات باشد و یا بالعکس.

2- سوالها و پاسخ‌ها باید حتی‌المقدور کوتاه و خلاصه نوشته شوند.

3- پرسشها و پاسخ‌ها باید طوری نوشته شوند که ترتیب قرار گرفتن هر پاسخ با توجه به ترتیب سوالها به طور تصادفی و نامنظم باشد.

4- سوالات و پاسخهای مربوط به هر پرسش باید با یکدیگر متجانس باشد.

5- طرز جورکردن پاسخها باید در دستورالعمل آزمون به روشنی توضیح داده شود. مثلاً آیا می‌توان گزینه‌های جواب رابیش از یک بار مورد استفاده قرار داد یا نه.

تذکر: توانایی‌هایی ذهنی و مهارتهایی که با سوالات چند گزینه‌ای و جورکردنی می‌توان سنجید دانش، درک و فهم، کاربرد و تجزیه و تحلیل می‌باشد. سوالهای جورکردنی معمولاً در پایان یک دوره یا ترم و گاه در پایان یک فصل کتاب یا یک بحث درس به دانش‌آموزان داده می‌شود.

 

 


 
سال 90
ساعت ۱٢:۳٢ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩٠/٧/۱۳   کلمات کلیدی:

با تبریک سال جدید تحصیلی به همکاران جغرافیا در ناحیه 6 استان اصفهان متقاضی ادامه ی همکاری شما با گروه جغرافیا در سال تحصیلی 90-91 می باشیم. منتظر نظرات و پیشنهاد و یا انتقادات شما هستیم و امیدواریم بتوانیم از تجربیات کاری و علمی شما مطلع شویم.